Is kitesurfen gevaarlijk?

Ja, het kan goed misgaan. En het gaat bijna altijd om dezelfde drie redenen mis: de wind stond verkeerd, er stond te veel van, of er lag iets hards op de plek waar je heen waaide. Alle drie kun je van tevoren zien.

UitlegMet cijfers uit Nederlands onderzoek en de adviezen van de KNRM8 minuten lezen

Eerst de cijfers, want die zijn er. Artsen van een ziekenhuis aan de Noordzeekust hielden twee jaar bij wie er met een surfblessure binnenkwam. Ze telden 7 blessures per duizend uur kitesurfen, tegen 5,2 bij windsurfen.¹ Een latere rondvraag onder 194 Nederlandse kiters kwam hoger uit.

Wat zegt zo'n getal? Vaar je vijftig uur per jaar, dan loop je gemiddeld om het jaar iets op, en meestal is dat een snee of een kneuzing. Daar ligt niemand wakker van. Het gaat om de zeldzame keren dat het echt misgaat, want dan gaat het hard mis. Daarover gaat de rest van dit stuk.

01Aflandige wind

Dit woord zoeken mensen het vaakst op, meestal nadat iemand op het strand het liet vallen. Het verschil is simpel. Aanlandige wind waait van zee naar het land en duwt je naar het strand. Gaat er iets stuk, dan spoel je aan. Aflandige wind waait van het land naar zee. Valt je kite, dan drijf je van de kant af, en terugzwemmen doe je tegen de wind in met een kite achter je aan.

Het verraderlijke is dat aflandige wind aan de waterkant lekker aanvoelt. Het water is vlak, er zijn geen golven die je omgooien en er is geen branding om doorheen te komen. Je merkt pas wat er aan de hand is als je honderd meter uit de kant ligt.

Off-shore wind is in 99% van de gevallen een echte NO-GO!

Aflandige wind is bovendien bijna altijd vlagerig, want hij komt over huizen, duinen en bomen. Achter elk obstakel zit een gat. Vlak voor het strand valt de wind dan om de halve minuut weg en trekt weer aan, precies op de plek waar je hem niet kwijt wilt.

De KNRM, die de kiters uiteindelijk uit zee haalt, zegt het zo: surfen is "meestal alleen mogelijk en leuk bij aanlandige of schuin aanlandige wind. Zo kun je altijd terugkeren naar de plek waar je het water opging."⁴

02Hoe deze site de windhoek beoordeelt

Voor elk van de 63 spots op Kitewind ligt vast uit welke richtingen de wind veilig is. De voorspelling rekent per uur uit hoe de wind op het strand staat en geeft er een naam aan:

Staat de wind aflandig, dan kleurt het uur oranje en telt het niet als sessie, hoe mooi de wind ook is. Een paar spots hebben door hun vorm een tweede veilige kant, zoals een schiereiland met een lagune erachter. Daar zegt de site erbij welke kant je kunt gebruiken.

Kijk of de wind op mijn spot goed staat

03Te veel wind

De tweede reden. De grens op deze site is hard: boven 40 knopen telt een uur niet meer mee, wat er verder ook klopt. Tussen 30 en 40 knopen kan het goed gaan, met een kleine kite en een oog op de vlagen.

Die 40 is geen wet. Het is het punt waar ook ervaren kiters met hun kleinste kite geen marge meer hebben. Een kiteschool schrijft het in haar handboek net zo: "We don't recommend going out in wind greater than 40 knots. There is little margin for error in high winds".¹¹ Een Nederlandse school houdt voor beginners 28 knopen als bovengrens aan, en schrijft dat daarboven alleen zeer gevorderde kiters nog het water op gaan.¹² Voor de meeste mensen is 30 dus al het plafond.

Te veel wind is gevaarlijker dan te weinig, omdat de fout de verkeerde kant op valt. Bij te weinig wind sta je stil en baal je. Bij te veel wind word je opgetild, soms al op het strand, en dan is er geen water om op te landen. Kiters noemen dat lofting. Een overzicht van al het onderzoek noemt als belangrijkste oorzaken van blessures "uncontrolled actions and unsuccessful tricks and jumps with poor landings": acties waar je de controle over verliest, en sprongen met een slechte landing.⁵

04Vlagen, het getal dat mensen overslaan

Gemiddeld 22 knopen met pieken tot 40 is een heel andere dag dan een strakke 22. Op deze site heet een uur vlagerig zodra de vlagen boven 1,8 keer het gemiddelde komen, en raadt hij een maat kleiner aan boven 1,6 keer. Normaal is dat niet: over 485 uren daglicht bij Hoek van Holland lag de piek meestal rond 1,4 keer de wind. Zie je een hoger getal staan, neem het serieus.

05Wat er aan de kant ligt

De derde reden, en de enige die geen app voor je kan nakijken. Wind die je naar de kant duwt is veilig zolang die kant van zand is. Paalhoofden, een strandtent, een dijk van basalt, een pier of een parkeerplaats maken van dezelfde wind een probleem. Loop voor je optuigt een keer naar de waterlijn, kijk met de wind mee, en vraag je af waar je uitkomt als alles misgaat.

06Wat het risico echt omlaag brengt

Begin met les. Een onderzoek onder ruim drieduizend kiters telde bij beginners 65 zware blessures per duizend uur, en bij professionals 1,1.⁶ Je eerste uren zijn dus veruit je gevaarlijkste, en juist die breng je bij een school door met iemand naast je.

Ken je quick release. In een Duits onderzoek uit 2004 kwam meer dan de helft van de blessures doordat de kiter zijn kite niet los kreeg toen hij de controle verloor.⁷ Dat was in de tijd van de eerste systemen. Een wondermiddel is het ook nu niet: een kleiner onderzoek uit 2025 vond geen verschil in blessures tussen kiters met en zonder.¹⁰ Het ding werkt alleen als je hand weet waar hij heen moet. De KNRM heeft er een vaste regel voor:

Check de werking van jouw QR voor elke sessie en check je safety leash. Je moet deze blind kunnen vinden en bedienen.

Dat het ook andersom kan, vertelt Ruben Lenten, een van de bekendste kiters van Nederland. Hij raakte tijdens een sprong per ongeluk zijn quick release, viel acht meter en brak zijn enkel op twintig plekken.⁸ Weten waar dat ding zit is dus ook weten waar je hand niet moet komen.

Ga niet alleen. "Ons belangrijkste advies: ga nooit in je eentje surfen," schrijft de KNRM.⁴ Op een volle spot ziet iemand het als je wegdrijft.

Kijk wat de anderen optuigen. Staat iedereen op een 7 terwijl jij een 12 uitrolt, dan weten zij iets wat jij nog niet weet.

En kies de dag. Een dag overslaan kost niets, want aan de Nederlandse kust waait het bijna elke week wel een keer. Lenten, die bekend werd door in stormen te varen, zei er ooit dit over:

What helps me a lot is to be physically, mentally and gear wise prepared. I know exactly what I can do.

07Verder lezen

• Leren kitesurfen. Waar je begint en van wie je het leert.
• Hoeveel wind heb je nodig. De ondergrens, en waarom die per persoon verschilt.
• Welke kitemaat bij welke wind. De hele tabel, van 50 tot 100 kilo.